محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

36

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى )

پاك شستهء بدستور مذكور با هليله و آرد برنج به آب ليمو سرشته حبوب سازند و يا حب الدبق كه مويرج است و رب السوس و غاريقون و هش سفيد و مصطكى و حشيش غاقت و افسنتين رومي و صبر سقوطرى اجزاى مساوى كوفته و پخته به آب كرفس سرشته و دست را بروغن بلسان چرب كرده حب بندند شربتي از يك درم تا دو درم و غذا زيرباج باشد و اين حب براى فالج و لقوء و رعشه و اوجاع ظهر و امثال اينها نافع است و بعضي حب السلاطين مدبز را با آب زنجبيل تازه كه بهندى ادرك نامند دو شبانه‌روز سائيده پس حبوب بسته هر حبي به قدر نخود كوچكي و در سايهء خشك نموده عند الحاجت يك حب تا دو حب استعمال نمايند و تربد را خراشيده بروغن بادام چرب بايد كرد و جريض كوبيده با زنجبيل سوده باستعمال آورد و تشميزج را در لته بسته در سركين الاغ با اب جوش بايد داد تا پوست ان نرم كردد پس مقشر نموده سوده به كار برند و ماذريون را دو شبانه‌روز در سركه بايد كه بخيسانند و در بين دو سه بار سركه را تبديل كنند پس شسته خشك كنند و نيم كوفته بروغن بادام چرب كرده بهر نحو كه خواهند استعمال نمايند و تدبير هريك بتفضيل و چند نوع ديكر در قرابادين ذكر يافت * تدبير كمون آنست كه بكيرند زيرهء كرماني تازه كه كهنه و پوسيده نباشد و پاك و پاكيزه نموده در ظرف چيني يا سفالى لعابدار كرده سركه انكورى كهنه بر بالاى آن ريزند آن مقدار كه چهار انكشت بالاى زيره آيد پس يك روز و يك شب بكذارند و در بين زير و بالا نمايند پس در سايه خشك نموده اندك بريان كنند و اكر زود خواهند كه خشك كردد بر پارچهء كرپاس پاكيزه پهن كنند و دايم برهم زنند تا خشك كردد * تدبير كبريت * آنست كه ظرفى را از شير كاو تانيسه كنند و بر سر آن پارچهء كرپاسي ببندند و بالاى آن پارچه كبريت را ريزه‌ريزه كرده پهن كنند و طبقي از سفال بالاى كوكرد بكذارند به نحوى كه بكوكرد نچسبد و در ميان طبق سفالى سركين گاو خشك كنند و برافروزند و يا آنكه پر از اخگر كنند و بدمند تا از گرمي آن كوكرد آب شود و از پارچه گذشته تمام در ان شير بچكد پس كوكرد را از روى شير برداريد و عند الحاجة به كار بزند * تدبير بيش و هربي * آنست كه شش ماشه بيش و يا هربي هركدام را كه خواهند بكيرند و ريزه‌ريزه نموده در كيسه كنند و در ديكي كه شير كاو تازه دوشيده مقدار ده دوازده آثار هندى باشد آن مقدار بجوشانند كه شير بنصفه رسد پس بيش را برآورده بشويند و در كيسهء ديكر كنند و در همان مقدار شير باز بجوشانند تا سه مرتبه پس بيش را خشك نموده مقدار حبهء جهت فالج و لقوه و استرخا و استسقا و جذام و امثال اينها به كار برند * تدبير ذراريح * كه بتركي الاكلنك ناهدوقسمي از سين است بافت اصفهانى آن است كه چند عدد آن را زنده در كوزه كرده و سر كوزه را بلتهء كتاني بسته معكوس بر بالاى بخار سركه كه باتش بجوشد بدارند تا ذراريج كشته و پرورده كردد و انكاه سائيده استعمال نمايند * تدبير سلاحه * كه عبارت از بول بز كوهي است كه در مسكن او جمع مىشود ان است كه آن را در ظرف نوى كرده بر ان اب خار خسك و بول كاو آن مقدار بريزند كه آن را بپوشاند و در آفتاب و يا باتش كرم بدست بمالند و صاف آن را در ظرف ديكر كنند و بيست و يك روز در افتاب كذارند تا مانند عسل غليظ كردد * تدبير توتيا * باب غوره انست كه بكيرند توتياى كرماني را و نرم سوده در ظرف چيني يا شيشه كرده اب غوره صاف كرده بر ان ريزند و بكذارند تا نه روز و هر روز اب غوره را تازه نمايند و پس از نه روز بر روى سنك سماق باب غوره كه صاف كرده و ببرف و يا يخ سرد كرده باشند با هستكي بسايند و چون خشك كردد باز اب غورهء سرد بر ان ريزند و بسايند تا آنكه بغايت نرم سوده شود پس خشك نموده در شيشه نكاهدارند و عند الحاجة به كار برند * تدبير خبث الحديد * آنست كه خبث الحديد را كوفته پيخته مدت چهارده روز در سركهء خمر بخيسانند انكاه خشك كرده در روغن بادام بريان كنند و خوب بسايند چنانچه بالاى اب بايستد و به زودى ته‌نشين نشود و در تراكيب استعمال نمايند * نوع ديكر * انست